พิพิธภัณฑ์ที่ปราศจากประตูทางออก

มีสถานที่ 2 แห่งที่ทำให้ผมนึกถึงการเดินออกไปในที่โล่งแจ้ง

สถานที่แรกนั้น คือพิพิธภัณฑ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์แห่งนานกิง ผมเอามือล้วงกระเป๋าเสื้อกันหนาวเดินตามกลุ่มชาวจีนเข้าไปในสถานที่แห่งนั้นในวันที่อากาศหนาวเหน็บอย่างยิ่ง ก่อนที่ผมจะพบว่า ไม่ได้มีเพียงอุณหภูมิที่ต่ำลงเท่านั้นที่ทำให้คนเรารู้สึกหนาวเหน็บ แต่ความเศร้าก็ทำให้เรารู้สึกหนาวเหน็บได้เช่นกัน เพราะผมรู้สึกเช่นนั้น เมื่อยืนอยู่ท่ามกลางชิ้นส่วนทางประวัติศาสตร์ที่มืดมิดและต่ำช้าที่สุดครั้งหนึ่งของโลก

P3105232.JPGOLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA

แต่เป็นความหนาว ที่ผมไม่ได้ต้องการเสื้อกันหนาวสักตัว ผ้าห่มสักผืน ผมต้องการเพียงประตูทางออกสักบาน เพื่อไปสูดอากาศในที่โล่ง

สถานที่แห่งที่ สอง นั้นคือ หมู่บ้านของชาวจักม่า(Chakma) ในเขตดาไล(Dhalai) แห่งรัฐตริปุระ (State of Tripura) ประเทศอินเดีย พวกเขาเป็นชนเผ่าชาวพุทธ ที่อพยพหนีสงครามฆ่าล้างเผ่าพันธุ์จากเทือกเขาจิตตะกองในบังคลาเทศ มาตั้งถิ่นฐานอยู่ทีนี่

P2023557.JPG

ผมไปถึงหมู่บ้านอันดราชาระ(Andrachara) ในวันที่อากาศสดใส พร้อมอาการลิงโลดที่จะได้พบเจอกับเหล่าผู้อพยพ ก่อนจะพบว่า การย่างเท้ามายังหมู่บ้านแห่งชาวจักม่านั้นไม่ต่างจากการก้าวเข้าไปในพิพิธภัณฑ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์แห่งนานกิง ที่นานกิงเรารับรู้เรื่องราวจากชิ้นส่วนทางประวัติศาสตร์ แต่สำหรับที่นี่ เราจะรับรู้ได้จากปากคำของผู้คน ที่ยังมีชีวิตและเลือดเนื้อ  ถ้านานกิงคือพิพิธภัณฑ์แห่งวัตถุ ที่นี่ก็คงเป็นพิพิธภัณฑ์แห่งชีวิต

P2020238.JPGP2040505.JPG

แต่ก็เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ปราศจากประตูทางออก

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

มันเป็นวันที่ผมรู้สึกเศร้าอย่างยิ่ง การรับฟังเรื่องราวแห่งความสลดหดหู่ของชาวจักม่าตลอดทั้งวันนั้น ไม่ต่างจากการเดินวนเวียนในพิพิธภัณฑ์แห่งนานกิงโดยไม่หยุดพัก ผมอยากวางเรื่องราวเหล่านี้ลงชั่วครู่ อยากได้ประตูทางออกสักบาน เพื่อออกไปสูดลมหายใจในที่โล่งแจ้ง และจิบไจ (Chai) อุ่นๆ สักถ้วย แต่ไม่อาจทำได้ เพราะพิพิธภัณฑ์แห่งชาวจักม่านั้นไม่มีประตูทางออกสำหรับใครเลย

P2023481.JPG

ที่พิพิธภัณฑ์แห่งนานกิง เราเดินเข้าไปสัมผัสเรื่องราว ที่เกิดขึ้นและจบลงแล้ว ณ จุดใดจุดหนึ่งในเวลาของประวัติศาสตร์ ไม่ว่าคุณรู้สึกเศร้ากับมันแค่ไหน ท้ายที่สุดคุณก็จะพบจุดสิ้นสุดของเรื่องราว และประตูทางออกเปิดกว้างรอคุณอยู่

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

แต่พิพิธภัณฑ์แห่งชีวิตของชาวจักม่านั้นเล่า เราจะเดินเข้าไปสัมผัสเรื่องราว โดยที่ท้ายที่สุดเราจะพบประตูทางออกได้อย่างไร ในเมื่อเรื่องราวแห่งชะตากรรมของพวกเขานั้นยังคงดำรงอยู่ บนเทือกเขาจิตตะกอง ชาวจักม่าจำนวนมากยังถูกกระทำย่ำยีอย่างต่อเนื่องไม่จบสิ้น

แม้กระทั่งตอนที่คุณอ่านบันทึกชิ้นนี้อยู่

Producer’s Diaries

การเดินทางของ ‘น้อย’ ศุภชัย ทองศักดิ์ โปรดิวเซอร์สารคดีชุด Tipitaka:The Living Messages

TIPITAKA1

Published by